Trong kỷ nguyên số, công nghệ đang mở ra những cánh cửa rộng lớn cho kết nối, học tập, sáng tạo và phát triển. Mỗi cú nhấp chuột có thể đưa ta đến những kho tri thức vô tận, mỗi ứng dụng thông minh có thể giúp cuộc sống thuận tiện hơn. Tuy nhiên, cùng với cơ hội, phụ nữ và trẻ em gái – nhóm thường chịu nhiều định kiến và rủi ro trong xã hội – lại đang phải đối mặt với một dạng bạo lực mới: Bạo lực trên không gian mạng.

        Những năm gần đây, theo thống kê của Liên Hợp Quốc (UN Women), cứ 3 phụ nữ sử dụng Internet thì có 1 người từng bị quấy rối, đe dọa hoặc xâm phạm quyền riêng tư trên mạng. Ở Việt Nam, khi tỷ lệ người dùng Internet tăng nhanh, đặc biệt là trẻ em gái tuổi vị thành niên, những nguy cơ như bị giả mạo danh tính, phát tán hình ảnh cá nhân, dụ dỗ qua mạng, hoặc bắt nạt trực tuyến… ngày càng hiện hữu.

        Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới năm 2025 có chủ đề “Bình đẳng giới và an toàn cho phụ nữ và trẻ em gái trong kỷ nguyên số” sẽ diễn ra từ ngày 15/11/2025 đến ngày 15/12/2025 không chỉ là lời nhắc nhở mà còn là lời kêu gọi mạnh mẽ: Mỗi người, mỗi tổ chức, mỗi gia đình hãy cùng hành động để xây dựng một môi trường mạng an toàn, lành mạnh và nhân văn.

        1. Bình đẳng giới – nền tảng cho xã hội phát triển bền vững:

        Bình đẳng giới là việc nam và nữ có vị thế, cơ hội ngang nhau trong mọi lĩnh vực của đời sống, được tạo điều kiện phát huy năng lực, tham gia và hưởng lợi công bằng từ các thành quả phát triển. Trong môi trường giáo dục hiện nay, bình đẳng giới không chỉ là việc nam và nữ được đi học như nhau, mà còn là việc mọi học sinh đều được tôn trọng, đối xử công bằng, được khuyến khích phát huy năng lực, tự tin theo đuổi ước mơ, không bị ràng buộc bởi định kiến “con gái thì phải thế này, con trai thì phải thế kia”.

        Bảo vệ phụ nữ và trẻ em gái trong kỷ nguyên số không chỉ là việc riêng của mỗi cá nhân. Đó là trách nhiệm của toàn xã hội, từ cơ quan, trường học đến doanh nghiệp.

        Các thầy cô giáo – những người truyền lửa tri thức – có vai trò hết sức quan trọng trong việc xây dựng tư duy bình đẳng giới cho thế hệ trẻ, giúp học sinh hiểu rằng năng lực, trí tuệ và giá trị của con người không phụ thuộc vào giới tính.

        2. Thách thức trong kỷ nguyên số đối với phụ nữ và trẻ em gái

        Thời đại số mang lại nhiều cơ hội, song cũng tiềm ẩn không ít nguy cơ:

        - Nhiều vụ việc quấy rối, bắt nạt, xâm hại qua mạng diễn ra ngày càng tinh vi, gây tổn thương nghiêm trọng cho tâm lý của phụ nữ và trẻ em gái.

        - Một số em học sinh, do thiếu kỹ năng sử dụng Internet an toàn, dễ bị dụ dỗ, lừa đảo, hoặc bị lộ thông tin cá nhân.

        - Nhiều nội dung độc hại, phản cảm, định kiến giới xuất hiện tràn lan trên mạng xã hội, ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức và hành vi của giới trẻ.

        3. Tăng cường giáo dục, hướng dẫn kỹ năng sử dụng mạng an toàn

        An toàn số bắt đầu từ những hành động nhỏ nhưng thiết thực mỗi ngày:

        - Bảo mật thông tin cá nhân: Không chia sẻ số điện thoại, địa chỉ, lịch trình hoặc hình ảnh nhạy cảm trên mạng. Luôn đặt mật khẩu mạnh, bật xác thực hai lớp và giới hạn người có thể xem nội dung cá nhân.

        - Cảnh giác trước lời mời kết bạn và đường link lạ: Tuyệt đối không nhấp vào các đường dẫn không rõ nguồn gốc hoặc cung cấp thông tin riêng tư cho người không quen biết.

        - Giữ thái độ tỉnh táo: Khi nhận được tin nhắn có tính quấy rối, hãy chặn và báo cáo tài khoản đó, đồng thời lưu lại bằng chứng để trình báo khi cần thiết.

        - Giáo dục và chia sẻ với trẻ em gái: Hướng dẫn các em nhận biết nguy cơ, hiểu giá trị của hình ảnh cá nhân và quyền riêng tư trong thế giới trực tuyến.

        - Tham gia các khóa học hoặc buổi truyền thông về an toàn số: Tăng cường hiểu biết để trở thành người sử dụng công nghệ thông minh, tự tin và có trách nhiệm.

        Để bảo đảm an toàn cho phụ nữ và trẻ em gái trong kỷ nguyên số, Nhà trường và gia đình cần phối hợp chặt chẽ trong việc:

        - Tăng cường tuyên truyền, giáo dục kỹ năng số cho học sinh, đặc biệt là kỹ năng nhận biết, phòng tránh các hành vi lừa đảo, xâm hại hoặc nội dung không lành mạnh trên mạng.

        - Hướng dẫn học sinh cách thiết lập mật khẩu an toàn, không chia sẻ thông tin cá nhân, không đăng tải hình ảnh riêng tư lên mạng xã hội.

        - Khuyến khích các em tham gia các câu lạc bộ, hoạt động STEM, công nghệ, lập trình, giúp nữ sinh mạnh dạn hơn trong lĩnh vực khoa học – công nghệ, vốn thường bị coi là “lĩnh vực của nam giới”.

        Bên cạnh đó, mỗi học sinh cần nâng cao tinh thần tự bảo vệ bản thân, chủ động báo cho thầy cô, cha mẹ hoặc chính quyền địa phương nếu bị quấy rối, đe dọa, hoặc chứng kiến hành vi xâm hại trên không gian mạng.

        4. Chung tay lan tỏa thông điệp tích cực

        Khi một người phụ nữ cảm thấy an toàn trên mạng, cô ấy có thể mạnh mẽ chia sẻ tri thức, sáng tạo nội dung và truyền cảm hứng cho cộng đồng. Khi một đứa trẻ gái được dạy cách bảo vệ mình trên Internet, em sẽ tự tin hơn, vững vàng hơn trên hành trình trưởng thành.

        Bởi vậy, mỗi chúng ta – dù là cá nhân hay tổ chức – hãy cùng bắt đầu từ những hành động nhỏ: kiểm tra cài đặt bảo mật, nói “không” với tin giả, tôn trọng hình ảnh và quyền riêng tư của người khác, và sẵn sàng lên tiếng khi chứng kiến hành vi quấy rối hay bạo lực trên mạng.

        An toàn cho phụ nữ và trẻ em gái trong kỷ nguyên số không chỉ là mục tiêu của một chiến dịch truyền thông, mà là lời cam kết cho một tương lai bình đẳng, văn minh và an toàn – nơi công nghệ phục vụ con người, chứ không đe dọa con người.

        Thế giới số đang mở ra nhiều cơ hội mới, nhưng chỉ khi mọi người – dù là nam hay nữ – được bảo vệ, được tôn trọng và có cơ hội phát triển bình đẳng, thì xã hội mới thật sự tiến bộ.

        Hãy cùng nhau lan tỏa thông điệp yêu thương, tôn trọng và bình đẳng!

(Người viết: Phạm Thị Phương Thảo)